Za nami szósty dzień mobilności redzkich seniorów w Chorwacji. Tym razem zajęcia odbywały się pod hasłem „Kiedy liczby kłamią” i były poświęcone dezinformacji matematycznej – czyli temu, jak za pomocą prawdziwych liczb można stworzyć bardzo mylący przekaz.
Dzień rozpoczęliśmy od rozgrzewki „Chorwacja w liczbach”. Uczestnicy mierzyli się z praktycznym quizem dotyczącym m.in. populacji, powierzchni, cen, waluty, długości wybrzeża, temperatur i turystyki. Była to jednocześnie okazja do przypomnienia sobie procentów, średniej, proporcji i jednostek. Później zajęliśmy się tym, jak liczby mogą wpływać na sposób, w jaki odbieramy informacje. Seniorzy analizowali różnicę między procentem a punktem procentowym, średnią i medianą, zmianą procentową, wielkością próby, reprezentatywnością sondażu czy ryzykiem względnym i bezwzględnym. Dobrym przykładem było stwierdzenie „ryzyko wzrosło o 100%”, które może brzmieć bardzo groźnie, choć w praktyce może oznaczać wzrost z 1 osoby na 10 000 do 2 osób na 10 000.
Ważnym elementem dnia była analiza manipulacji na wykresach. Uczestnicy przyglądali się skróconym osiom, różnym skalom, wykresom 3D, niewłaściwym proporcjom, brakującym źródłom czy wybiórczo prezentowanym okresom. Następnie sami tworzyli dwie wersje wykresu na podstawie tych samych danych – neutralną i manipulacyjną. Dzięki temu mogli zobaczyć, jak bardzo sposób prezentacji wpływa na odbiór informacji. Podczas warsztatu „Matematyczny fact-checker” pracowaliśmy z komunikatami takimi jak „9 na 10 osób poleca produkt”, „liczba zdarzeń wzrosła dwukrotnie” czy „większość Polaków uważa…”. Seniorzy uczyli się zadawać pięć prostych pytań: ile dokładnie, w porównaniu z czym, w jakim okresie, na jak dużej grupie i skąd pochodzą dane. W ten sposób powstała nasza „Metoda 5 pytań do każdej liczby”.
Na zakończenie odbył się quiz „Procent prawdę ci powie?”, podczas którego uczestnicy sprawdzali swoją wiedzę z procentów, punktów procentowych, średniej, skali, odczytywania wykresów i rozpoznawania manipulacji. Wybraliśmy również „najbardziej podstępny wykres dnia”.
Szósty dzień pokazał, że liczby same w sobie mogą być prawdziwe, ale sposób ich pokazania może całkowicie zmienić historię, którą opowiadają. Dlatego warto nie tylko patrzeć na liczby, ale przede wszystkim pytać, co dokładnie za nimi stoi.
Program Erasmus+ Typ akcji: AKCJA 1 Mobilność dorosłych osób uczących się i kadry edukacji dorosłych - projekty krótkoterminowe (KA122-ADU) w terminie do 19 lutego 2026 r Tytuł projektu: MIŁOśnicy Wiedzy 2, czyli Redzcy Seniorzy uczą się rozpoznawać różne formy dezinformacji z programem Erasmus+. Numer wniosku: 2026-1-PL01-KA122-ADU-000405613 
